Jos van den Broek
Jos van den Broek (1951) is voormalig hoofdredacteur van populair-wetenschappelijke tijdschriften en emeritus hoogleraar wetenschapscommunicatie aan de Universiteit Leiden. Hij is een fervent maker van populair-wetenschappelijke (kinder)boeken en geeft nog steeds als vrijwilliger les op een Leidse basischool.
Zijn meest recente boeken zijn:
- Nieuwsgierig tot op het bot. Huis-tuin-en-keukenproeven om je hersens te prikkelen (Noordboek, 2021)
- Jos van den Broek, Willem Koetsenruiter, Jaap de Jong, Laetitia Smit. Beeldtaal. Perspectieven voor makers en gebruikers (Boom, 4de druk, 2023)
- Praktijkgids infographics ontwerpen. (Amsterdam University Press, zj)
- Proefjes voor een betere wereld. Doeboek voor de leerkracht (Boom Onderwijs, 2024)
- Ik zie sterretjes. Leren elkaar te begrijpen aan de hand van symbolen (Uitgeverij Micromys, 2026).
- Met maar één oog zie ik meer. observaties/dichtsels/knutsels/beeldrijm (Uitgeverij Micromys, 2026).
Ik zie sterretjes!
In 2025 organiseerde de 450-jarige Universiteit Leiden de prijsvraag Verderkijkers rond de vraag: “Hoe ziet het onderwijs in 2075 eruit?” Jos van den Broek koos met zijn prijswinnende inzending “Verbeter de wereld en kijk naar de sterren” voor de symbolische betekenis van stervormen in diverse religies en culturen. “Ik had het over AI kunnen hebben, maar dat lag wel erg voor de hand. Nee, als onderwijs íets keihard nodig zal hebben, dan is het aandacht voor het begrijpen van elkaars culturen: interculturele competentie! De ontwikkeling naar meer diversiteit in de samenleving is namelijk onomkeerbaar. De Amsterdamse socioloog Maurice Crul zegt daarover dat wie leert te integreren in een diverse omgeving tot de winnaars van de samenleving zal behoren.”
Met maar één oog zie ik meer!
In mei 2015 kon Jos van den Broek ineens niets meer zien met zijn rechteroog als gevolg van een infarct: een bloedpropje kwam vast te zitten in een bloedvat dat het oog van de broodnodige zuurstof moest voorzien. Hijzelf beschouwt dit als ‘collateral damage’; het had immers veel slechter kunnen aflopen. Het kleine ongeluk heeft zelfs een voordeel opgeleverd: hij moet nu met zijn linkerooog beter opletten en scherper waarnemen. Het heeft al met al geleid tot dit boek: Met maar één oog zie ik meer!
De kern van het boek wordt gevormd door observaties in natuur en cultuur. Tussen diverse van die waarnemingen trof hij opvallende overeenkomsten aan, die hij de gebruikelijke term beeldrijm meegaf. Veel van de observaties leidden vervolgens tot kleine gedichtjes van zeventien lettergrepen, haiku genaamd. Heel serieus neemt hijzelf zijn gedichtjes niet; daarom noemt hij ze liever dichtsels.
Tot slot kwamen vindsels in het boek terecht– van dode vogels en padden tot een plastic speelgoedkoe en dito haai – die Jos in al zijn speelsheid transformeerde tot wat hij knutsels noemt. Je bent immers nooit te oud om te spelen.
